|
|
|
Árið 1989 ákvað ICAO að nota skyldi eitt alheimshnitakerfi fyrir alla flugleiðsögu. Það hnitakerfi er kallað „World Geodetic System 1984“ (WGS-84). Notkun WGS-84 var æskileg vegna tilkomu GPS-grunnaðfluga árið 1998 og nauðsynlegur undanfari nákvæmnisaðflugs- og farflugsleiðsögu byggðri á gervihnattaleiðsögu.
ICAO setti sem skilyrði að öll hnit fyrir flugleiðsögu yrðu færð yfir í WGS-84 og gefin út fyrir 1. janúar 1998. Síðan þá hafa öll hnit notuð í flugi verið sett fram á LAT/LON formi í WGS-84. |
|
Framkvæmd WGS-84 áætlunarinnar fyrir Evrópu var stýrt af EUROCONTROL. Stofnunin veitti leiðsögn en ábyrgð framkvæmdarinnar lá hjá hverju ríki fyrir sig.
|
|
WGS-84 (World Geodetic System 84) er alheimshnitakerfi sem var upprunalega hannað fyrir GPS notkun.
Upphafspunktur WGS-84 hnitakerfisins er í massamiðju jarðar. Z-ás hnitakerfisins hefur sömu stefnu og snúningsás jarðar. En X og Y-ásar eru hornréttir á hann og skilgreina miðbaug með Y-ás hornréttan á X-ás til að uppfylla „hægri handar reglu“. XZ planið skilgreinir síðan 0° lengdarbauginn sem fer í gegnum bæinn Greenwich í Englandi. Sporvala var skilgreind til að auðvelda reikninga eftir yfirborði jarðar. Miðja sporvölunnar er í massamiðju jarðar og líkir hún eins vel og hægt er eftir yfirborði jarðar. Lengd, breidd og hæð eru síðan reiknuð út frá henni. Með því að nota WGS-84 hnitakefið fást hnit í sama hnitakerfi alls staðar á jörðinni. Þetta er mikilvægt í alþjóðlegri flugstarfsemi þar sem staðsetning kemur við sögu. |
|
Skýringarmynd 1
|
|
Myndskýring: Sporvala með hnitakerfi í (X, Y, Z).
Algeng framsetning á þessum hnitum er að gefa staðsetningu út frá yfirborði sporvölunar með lengd, breidd og hæð (j, l, h). |
|
Þegar talað er um hæð (e.elevation) punkts eða hlutar miðað við WGS-84 hnitkerfið er því lýst hæð yfir stærðfræðilegri sporvölu sem fylgir skilgreiningu hnitakerfisins. Þessi sporvala er besta stærðfræðilega námundun að yfirborði jarðar sem hægt er að lýsa í einföldu sporvöluformi. Þetta leiðir af sér að sums staðar á jörðinni er hæð við sjávarmál ýmist undir yfirborði sporvölunnar (við miðbaug) eða yfir yfirborði sporvölunnar (á norður og suðurhveli).
|
|
Til að lýsa nánar hæð punkts eða hlutar yfir meðalsjávaryfirborði er útbúin svokölluð geóíða eða jafnmáttarflötur, sem er stærðfræðilegur flötur sem tekur mið af breytingum í aðdráttarafli jarðar á hverju landssvæði. Earth Gravity Model 1996, eða EGM96 sem var mælt upp með gervihnöttum árið 1996 er alheimsmódel sem notað er í fluginu til að lýsa hæð yfir meðalsjávarmáli (MYS=metrar yfir sjó eða MSL=mean sea level).
|
|
Hæð punkts eða hlutar er því hægt að gefa upp á nokkra mismunandi vegu.
Dæmi um það er að finna á næstu mynd. |
|
Skýringarmynd 2
|
|
Skýringar:
|
|
Ath.:
Meðalsjávaryfirborð er einnig kallað geoíða en það er útvíkkun þess undir landi.
|
|
Algengt er í flugtengdri starfsemi að báðar þessar hæðir séu gefnar upp fyrir punkta í WGS-84 hnitum, yfir ellipsu og MSL (þá átt við WGS-84 ellipsu og EGM96 geóíðu), og auk þess sé tilgreindur mismunur milli geoíðu og sporvölu fyrir hvern punkt. Á Íslandi er þessi mismunur að jafnaði rúmlega 60 m.
|
|
Þau hnit sem gefin voru út fyrir 1998 voru mis nákvæm. Sum voru tekin af kortum, önnur mæld út frá gamla landskerfinu (HJÖ-55) og enn önnur út frá staðbundnum hnitakerfum sveitafélaga. Auk þess er svo um 40 m skekkja á milli Hjörsey-55 (gamla landskerfið og kort) og WGS-84. Við mælingar inn í WGS-84 var m.a. Ísnet-93 landshnitakerfið notað til að tengja inn eldri mælingar við WGS-84 kerfið ásamt því að nýmælingar voru framkvæmdar í báðum þessum kerfum. Í flugleiðsögu er miðað við EGM 96 geóíðu fyrir mælda hæð yfir meðalsjávarmáli eins og áður er lýst.
|
|
Gerð er krafa um að nákvæmni mælinga í WGS-84 fyrir flugleiðsögu sé að lágmarki skv. eftirfarandi töflu:
|
|
|
|
RNAV(GNSS) grunnaðflug hafa verið gefin út fyrir marga flugvelli á Íslandi og til að nýta sér þessi aðflug þarf flugrekandi að vera meðvitaður um spáupplýsingar um heilleika GPS kerfisins (Receiver Autonomous Integrity Monitoring, RAIM) skv. viðmiðunarreglum ICAO.
|
|
|
|
|
|
Einstaklingar geta einnig nýtt sér þjónustu AUGUR í gegnum vefsíðu
EUROCONTROL.
|
|
RNAV aðflugsferlar með LPV lágmörkum sem byggja á APV-1 hönnun fer fjölgandi á Íslandi og hafa verið birtir fyrir allnokkrar flugbrautir á austari hluta Íslands.
RNAV aðflug með LPV lágmarki af þessu tagi byggja á SBAS (e. space-based augmentation system) leiðsögutækni þar sem EGNOS leiðréttir GPS leiðsögumerki og bætir við eftirlitsstuðlum þar sem sjálfvirkt eftirlit fylgist með merkisgæðum í rauntíma frá þessum kerfum fyrir öruggari notkun í flugi. EGNOS er einnig hæft til stuðnings leiðarleiðsögu (e. enroute navigation) innan marka þjónustusvæðis kerfisins. Það er áætlun |
|
EGNOS aðflugslágmörkin byggja á SBAS leiðréttingarmerkjum frá EGNOS kerfinu til að auka nákvæmni gervihnattaleiðsögu og veita áreiðanleikaeftirlit (e. integrity monitoring) í flugi. Ísland liggur á vestur mörkum þjónustusvæðis EGNOS.
Samgöngustofa hefur heimilað, að undangengnum rannsóknum á gæðum EGNOS leiðréttingarmerkja og áhættumati, að hönnun og notkun APV-1 aðfluga byggt á EGNOS aðflugsleiðsögu austan 019°vestlægrar lengdar. Merkjafræðilegar úttektir á gæðum EGNOS voru framkvæmdar fyrir APV-1 leiðsögu á Íslandi og leggja grunninn að ákvörðun um APV-1 þjónustusvæði EGNOS hérlendis. |
|
Hafa ber í huga að aðgengileiki (e. availability) EGNOS merkisins á Íslandi er lægri en víða í Evrópulöndum. Þetta þýðir að gildi aðgengileika fyrir aðflugsleiðsögu fara lækkandi til vesturs yfir Íslandi.
Því við flugáætlunargerð er mikilvægt að flugmenn kanni hvort spáð sé að EGNOS merki verði óaðgengileg á áfangastað, ýmist í gegnum SBAS spáveitur eða gegnum NOTAM þjónustu á heimasíðu |
|
Flugáhafnir þurfa að gera ráð fyrir því í sínum áætlunum við undirbúning LPV aðflugs að EGNOS merki gætu reynst óaðgengileg á staðnum og gætu því þurft að velja önnur aðflugslágmörk (RNAV-LNAV, RNAV-LNAV/VNAV eða aðrar flugleiðsöguaðferðir) eða snúa þurfi til varaflugvallar.
|
|
Flugmenn eru hvattir til að tilkynna hvers konar afbrigðileika (merki ekki nægjanlega góð, skipt um aðflugslágmörk, hætt við aðflug o.s.frv.) eða koma á framfæri öðrum athugasemdum sem fram koma við notkun EGNOS á tölvupóstfangið:
|
|
|
